ROK KAZIMIERZOWSKI

Ech..., ten rok kazimierzowski w Będzinie. Tyle rzeczy miało być, a tyle się nie udało... Na pewno odbyła się msza w rocznicę urodzin, w rycie łacińskim (czyli pewnie trydenckim, choć Trydent był po Kazimierzu). No i na pewno zrobiono witraż w Kościele Świętej Trójcy w Będzinie (fotki można zobaczyć w jednym z wcześniejszych wpisów).

Niestety, książka się nie ukazała, z przyczyn, o których mniej więcej już pisałem.

Z tym rokiem kazimierzowskim w Będzinie od samego początku było pod górkę, bo miasto nijak nie chciało się do tego pomysłu przyłożyć. Inicjatywę Stowarzyszenia Ratujmy Kościół na Górce poparło jednak Starostwo i Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego "Moje Miasto", którego w owym czasie miałem przyjemność być członkiem Zarządu.

Już pisałem o cenzurze i na jakie cięcia w książce się nie zgodziłem. początkowo tych kontrowersyjnych fragmentów było więcej, a wydawca przestraszył się głównie tej złośliwości (którą zresztą na jego prośbę usunąłem):
Na świecie nie ma nic doskonałego, więc i owa monografia [chodzi o wydaną w 2008 r. 3-tomową monografię Będzina] kilku znamienitych obywateli Będzina pominęła. O naszym Kazimierzu jednak rzecz jasna wspomina, w tomie II. Włodarze miasta są jednak ludźmi pamiętliwymi i pewnie z zemsty nie uznali 700 rocznicy urodzin twórcy miasta, którym przyszło im zarządzać, za rzecz godną uczczenia, nawet w roku wyborczym.

Teraz, w nowej rzeczywistości, owi włodarze już nie są włodarzami, ale nie będę złośliwy i nie przywrócę tego fragmentu...

BIBLIOGRAFIA

Ten wpis będzie na bieżąco uaktualniany, a w etykietach po prawej stronie zawsze jako pierwszy. Wpisy pogrubione oznaczają, że daną rzecz można znaleźć w całości (lub prawie w całości) na tym blogu. Z czasem tych pogrubień będzie coraz więcej:-) Poniższa bibliografia nie obejmuje kilku pomniejszych tekstów drukowanych w różnego rodzaju folderach i informatorach.

PS - tych pogrubień praktycznie nie widać, więc je poprzedzam pięcioma gwiazdkami *****

JAROSŁAW KRAJNIEWSKI - BIBLIOGRAFIA

KSIĄŻKI:

* DZIEJE ZIEMI ZAGŁĘBIOWSKIEJ, wspólnie z A. Rogaczewską, Będzin 1997 [istnieją dwa różne wydania różniące się okładką]
***** BĘDZIŃSKIE SPACERY, Będzin 1998
* POWIAT BĘDZIŃSKI 1867-1975, Będzin 1998 [informator]
***** NA TROPACH LEGENDY. SZKICE Z DZIEJÓW ZAGŁĘBIA, Będzin 2003
***** MIASTECZKO BĘDZIN, Będzin 2003 [rzecz o dziejach będzińskich Żydów i będzińskiej synagodze]
***** ZAMEK, Będzin 2005
***** SZWEDZI W BĘDZINIE, Będzin 2005
* BĘDZIN. HISTORYCZNE DZIEDZICTWO/HISTORICAL HERITAGE, Będzin 2006
***** MIEROSZEWSCY W ZAGŁĘBIU, Sosnowiec 2008
* BĘDZIN. POCZĄTKI MIASTA, Będzin 2008 [fragmenty można znaleźć na stronie www.miasto.org.pl, w zakładce Warto wiedzieć, teksty: Zamek na nowo odkrywany, cz. 1 i 2; Zamek dolny]
* BĘDZIN. DZIEDZICTWO PRZYRODNICZE I KULTUROWE, Będzin 2008
* ZAGŁĘBIOWSKIE BITWY. BĘDZIN 1939, Będzin 2009 [kilka skanów na tym blogu]
* ZAMEK W BĘDZINIE, Dąbrowa Górnicza 2009
***** OD JASTRZĘBIA DO PIONIERA. Z DZIEJÓW UJEJSKIEGO SPORTU, Dąbrowa Górnicza 2010
* ANTONIÓW. ZIELONA DZIELNICA DĄBROWY GÓRNICZEJ [współautorstwo], Dąbrowa Górnicza 2010
* 50 LAT MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI W WOJKOWICACH, Wojkowice 2010
* STRZEMIESZYCE MAŁE. SREBRNA PERŁA DĄBROWY GÓRNICZEJ, Dąbrowa Górnicza 2011 [współautorstwo - razem z D. Rozmusem, A. Rybakiem, J. Tokaj i A.J. Wójcikiem - oraz redakcja i projekt graficzny]
* TUCZNAWA. DZIELNICA DĄBROWY GÓRNICZEJ, Dąbrowa Górnicza 2012
* KAZIMIERZ NAD PRZEMSZĄ, Będzin - Dąbrowa Górnicza 2013
* TRZEBIESŁAWICE, Dąbrowa Górnicza 2013

* INWENTARZE I LUSTRACJE KLUCZA SŁAWKOWSKIEGO Z XVII I XVIII WIEKU, Dąbrowa Górnicza - Sławków 2013(opracowane i wydane wspólnie ze Sławomirem Witkowskim)
* ZAMKI NAD PRZEMSZĄ, Będzin 2016
* STRZEMIESZYCE WIELKIE, Dąbrowa Górnicza 2017 (wspólnie z O. Lulek)
* KAZIMIERZ WIELKI W BĘDZINIE (razem z: S. Lazar, M. Lazar, W. Borkowski, S. Brodziński), Będzin 2017
* STRZEMIESZYCE MAŁE, Dąbrowa Górnicza 2018 (wspólnie z O. Lulek i A. Rybakiem)
* DĄBROWIACY W DRODZE DO NIEPODLEGŁOŚCI, Dąbrowa Górnicza 2018 (wspólnie z A. Rybakiem)
* UJEJSCE, Dąbrowa Górnicza 2019 (tekst mój, fotografie: Marek Wesołowski)

* ...SENZA FINE..., Tafaria DG 2023  

* KAZIMIERZ NAD PRZEMSZĄ (wyd. II), Będzin 2025

GOŚCINNIE NA ŁAMACH INNYCH AUTORÓW

* Żydzi będzińscy i ich cmentarze, wstęp w: R. Garstka, Dom wieczności, Będzin 2008
* [Z dziejów Będzina], wstęp w: K. Michalski, Będzin - gród nad Czarną Przemszą, Będzin 2008

ARTYKUŁY (mniej lub bardziej) NAUKOWE

* Turystyka w Zagłębiu Dąbrowskim, w: Stan i kierunki rozwoju turystyki w województwie katowickim, Katowice 1997
* 640 lat królewskiego miasta Będzina, w: "Zeszyty Zagłębiowskie, nr 4/1998
* Szkolnictwo parafialne w Będzinie do roku 1795, w: "Zeszyty Zagłębiowskie, nr 4/1998
* Mniejszości narodowe Zagłębia Dąbrowskiego, w: "Zeszyty Zagłębiowskie, nr 4/1998
* Zbiory kartograficzne Muzeum Zagłebia w Będzinie, w: "Zeszyty Zagłębiowskie, nr 5/2000
* Selected historical maps of the Upper Silesia Region from Muzeum of Zagłębie in Będzin, w: Quick reference guide International Conference and Exhibition GIS SILESIA 2003, Sosnowiec 2003
* Wybrane mapy Śląska w zbiorach Muzeum Zagłębia w Będziniew: GIS SILESIA 2003, Sosnowiec 2003
* "Żywa historia martwych przedmiotów" - spuścizna po Żydach zagłębiowskich w zbiorach Muzeum Zagłębia w Będzinie, w: Zagłada Żydów zagłębiowskich, Będzin 2004
* Żydzi wiejscy kahału będzińskiego, w: Żydzi na wsi polskiej, Szreniawa 2006
***** Gmina żydowska w Będzinie na przełomie XVIII/XIX wieku, w: Z dziejów Żydów w Zagłębiu Dąbrowskim, Sosnowiec 2006
* Ziemie zagłębiowskie w czasach nowożytnych (XVI-XVIII w.), w: Zagłębie Dąbrowskie zanim powstało (od pradziejów do końca XVIII wieku), Sosnowiec 2007
* Mieroszewscy w Zagłębiu, w: Zagłębiowskie rody, Sosnowiec 2008
* Będzin na dawnej mapie, w: Będzin 1358-2008, t. I, Będzin 2008
* Żydzi w Będzinie, w: Będzin 1358-2008, t. II, Będzin 2008
* Gmina żydowska (1795-1914), w: Będzin 1358-2008, t. III, Będzin 2008
* Lekcje muzealne, w: Regionalizm w szkolnej edukacji, t. III, Sosnowiec 2008
***** Szaleństwo pisania, w: Regionalizm w szkolnej edukacji, t. IV, Sosnowiec 2009
* Rola i znaczenie klubu sportowego w lokalnej społeczności na przykładzie UKS "Pionier" Ujejsce, w: Z dziejów kultury fizycznej w Zagłębiu Dąbrowskim i regionach ościennych, Sosnowiec 2010
***** Kazimierz Wielki nad Przemszą, w: "Zapiski Kazimierzowskie", nr 6/2011, Kowal 2011
* Polichromie będzińskich synagog, w: Żydzi na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim, Sosnowiec 2011
* Zamki nad Przemszą, w: Architektura Zagłębia, Sosnowiec 2011
* Długoszyn, Szczakowa, Ciężkowice - między królem a biskupem, w: Jaworzno interdyscyplinarnie, Jaworzno-Częstochowa 2013
* Trzebiesławice, w: Dąbrowa Górnicza. Monografia, t. II, Dąbrowa Górnicza 2016
* Tucznawa, w: Dąbrowa Górnicza. Monografia, t. II, Dąbrowa Górnicza 2016
* Antoniów, w: Dąbrowa Górnicza. Monografia, t. II, Dąbrowa Górnicza 2016
* Ujejsce, w: Dąbrowa Górnicza. Monografia, t. II, Dąbrowa Górnicza 2016
* Początki wsi Dąbrowa, w: Dąbrowa Górnicza. Monografia, t. III cz. 1, Dąbrowa Górnicza 2016
* Na styku gospodarki i polityki - sekularyzacja dóbr biskupów krakowskich w dobie Sejmu Czteroletniego, w: Jaworzno interdyscyplinarnie, Jaworzno-Częstochowa 2016
* Listopad 1918 w Dąbrowie Górniczej, w: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim, opr. D. Nawrot, Sosnowiec 2018

WYBRANE ARTYKUŁY POPULARNO-NAUKOWE
(Publikowane na łamach "Aktualności Będzińskich", "Pulsu Zagłębia", "Kuriera Literackiego" oraz "Nowego Zagłębia". Niektóre z tych artykułów znalazły się później w książce NA TROPACH LEGENDY). Z czasem większość artykułów publikowana jest najpierw tutaj na blogu, potem gdzieniegdzie (np. w "Nowym Zagłębiu") drukowana.

* Wytrawny dyplomata czy szlachecki warchoł
* Będzin, sól i arianie albo kto zabił będzińskiego plebana
* W poszukiwaniu zaginionego miasta
* Kozietulski i inni...
* Legenda Syberki
* Będzińskie lochy
* Serce Będzina
* Dźwięki starej piosenki
* Mośki, Joski i Srule w Legionach
* W poszukiwaniu korzeni
* Jak Żydzi będzińscy miasto budowali
* Jak Szymon Londner bramę rozbierał
***** Zamek na znaczkach pocztowych
* Kto był autorem dworca kolejowego w Będzinie?
* Z góry widać lepiej
* Jan III Sobieski w Będzinie]
* Kiedy powstała Dąbrowa Górnicza

Osobno potraktowałem artykuły z "KRONIKI POWIATU BĘDZIŃSKIEGO", według numerów:

1/2004

* Powiat będziński
* Sztetł Bendin
* Niezwykła granica [tekst poszerzony o Post Scriptum można też znaleźć na www.miasto.org.pl]

2/2005

* Synagoga "Mizrachi" w Będzinie
* Bitwa pod Siewierzem 1289 [tekst dostępny także na www.miasto.org.pl]
* Tajemnice zamkowej góry
* Palatyna podróż przez serce Europy

3/2005/2006

* Korzenie kardynała Lustigera
* Ksiądz Mieczysław Zawadzki
* Najstarsze kościoły ziemi będzińskiej
* Sanktuarium Polskiej Golgoty Wschodu
* Opowieści starych dzwonów

4/2006

* 23 pułk artylerii lekkiej
* Szpital w Będzinie w latach okupacji
* Będzińskie piwowarstwo
* Tatary idą! [tekst w całości wszedł do książki BĘDZIN. POCZĄTKI MIASTA]
* Nie wyjaśniona historia arian

INNE
(w tym nie wydane)

* Zespół archiwalny starostwa powiatowego w Chełmnie z lata 1920-1939, msps, Toruń 1995
* Dziedzictwo kulturowe Dąbrowy Górniczej, msps, Będzin 1996
* Czego nie widział król Kazimierz albo historia Muzeum Zagłębia w Będzinie, msps, Będzin 1996
* Zamek w Będzinie, w: Broń biała i uzbrojenie ochronne. Katalog zbiorów, Będzin 2001
* Zarys dziejów Żydów będzińskich, w: A. Szydłowski, Synagoga Mizrachi, Będzin 2005
* Działalność wydawnicza w praktyce muzealnej, msps, Kraków 2002


REDAKCJA

* "Zeszyty Zagłębiowskie", nr 3/1997, 4/1998, 5/2000, 6/.... [nigdy się nie ukazał]
* W. Stadnik, Niech przemówią kamienie, Będzin 2005
* Z. Rydel, Z Rydzem-Śmigłym i Barbarą Radziwiłłówną w tle - wspomnienia, Będzin 2006
* Będzin 1358-2008, t. I - III, Będzin 2008
* Strzemieszyce Małe. Srebrna perła Dąbrowy Górniczej, Dąbrowa Górnicza 2011

PUBLIKACJE INNYCH AUTORÓW wydane w ramach własnego wydawnictwa POSITIV znajdą się w oddzielnym wątku.

HEREZJARCHA

KSIĄDZ ANDRZEJ HUSZNO

[już raz o nim było na tym blogu - zobacz w etykietach: Basiula, Huszno]

O księdzu Andrzeju Huszno usłyszałem po raz pierwszy, jak tylko zacząłem się interesować historią Zagłębia Dąbrowskiego. Moją uwagę przykuło jego nazwisko - takie samo jak rodowe mojej teściowej. Do tego zawsze interesowały mnie tematy religijne... Ksiądz buntownik, heretyk - czyż to nie brzmi intrygująco?
Później kilkakrotnie stykałem się z tym tematem. pamiętam nawet, że kilka(naście) lat temu na Basiuli widziałem fragment dawnej willi ks. Huszno - w postaci ocalałego hełmu wieży. Teraz, kiedy mieszkam niedaleko tego miejsca, wszelki ślad po tym zaginął. Potem miałem odczyt na temat mniejszości religijnych Zagłębia i rozmawiałem o ks. Husznie z księdzem Kościoła Polskokatolickiego w Sosnowcu. Ale do rzeczy.

Wpadł mi w ręce rocznik wydawanego przez Husznę "GŁOSU ZIEMOWIDA". Czytam i znajduje w nim rzeczy zdumiewające. Smaczku dodaje jeszcze fakt, że moja żona idąc na slawistykę kierowała się młodzieńczo-rastafariańska chęcią poznania swoich korzeni. Potem pracę mag. pisała o związkach demonologii słowiańskiej z bajkami dla dzieci (rusałki, wodniki, te sprawy). No i teraz odkrywam niemal w swojej rodzinie kogoś o tak zdumiewających poglądach! Zachęcam do lektury - to historia taka nieodległa a tak nieznana.

Na razie tylko dwa fragmenty, ale myślę że o Husznie jeszcze trochę tutaj napiszę.

KAZANIE KS. HUSZNY NA 1-SZĄ NIEDZIELĘ ADWENTU [1925]
(czyli prawie aktualne; podaję tylko mały fragment z przypisem)

My, wyznawcy Polsko-Katolickiego kościoła nie wierzymy w to, że 19 wieków temu w Palestynie narodził się Chrystus z narodu żydowskiego, tego co był przez Rzymian pokonany i na cztery strony świata rozpędzony, ale wierzymy w to, że Jezus-światłość jest tym samym Bogiem, którego czcili nasi praojcowie Sławianie, pod imieniem Jesse*, Jeszu, Lesze, co się wykłada światłość, i wierzymy, że był on Lechitą i na lackiej ziemi się narodził, z matki Lechitki i ojca kapłana starego Kościoła, który był tym aniołem Gabryelem. A działo się to nie 19 wieków temu ale w zaraniu świata naszego, w okresie jego poczęcia przed tysiącami lat. I wierzymy w to, że Polacy dali w zeszłych światach i w tym świecie znowu dadzą nowe objawienie światu. Wierzymy w to, że z narodu polskiego przyjdzie nowy Zbawca świata, Chrystus, Król-Duch.

* Według świadectwa Długosza praojcowie nasi czcili Boga pod wezwaniem Jesse Lado, które to wezwanie tyle znaczy co Jezus Chrystus, czcili Iwana Kupałę, który to samo znaczy co Jan Chrzciciel, czcili Kraka, zwycięzcę smoka, który odpowiada Michałowi Archaniołowi. Nic też dziwnego, że Polacy z łatwością przyjęli rzymskie symbole, bo to nawrócenie równało się przejściu z jednego wyznania chrześcijańskiego na drugie, ze swoistego na obce, dając w zamian pewne atuty polityczne Sławianom. Chrześcijaństwo przeto i kult Jezusa jest naszą wiarą pralechicką a nie żydowszczyzną, jak to błędnie wszyscy dotychczas sądzą. Wcale przeto nie zbłądzimy, jeżeli wołać będziemy, Ojcze Lachów, Eli Lachów, albo Allachu, albo Jesse Lado t.j. Jezu Królu.
"Głos Ziemowida", rok II, nr 1, 1925


Pierwsze nabożeństwo ks. Huszno "pod Gruszą" (kolonia Dziewiąty w Dąbrowie Górniczej) miało miejsce 1 lipca 1923. Na zdjęciu powyżej nabożeństwo chyba nieco późniejsze, z uwagi na spory tłum wyznawców. W tle na budynku widać napis GŁOS ZIEMOWIDA.


ILE JEST KOŚCIOŁÓW POLSKICH?

(...) Kościół naprawdę Polski jest tylko jeden, a tym jest nasz Kościół w Dąbrowie Górniczej.
Dlaczego?
Bo my tylko wierzymy w Polskiego Chrystusa, w Polskę - jako Ojczyznę Chrystusa i kolebkę Jego Kościoła.
Nie uznajemy żadnej zwierzchności obcej, niepolskiej, zagranicznej nad sobą.
Żadnych też cudzych bogów nie mamy, bo wierzymy, że nasz Polski Jesse Lado czyli Jezus Chrystus jest Bogiem wszystkich ludów. (...)
My, Polacy z Ducha - jesteśmy tym prawdziwym Izraelem t.j. dziećmi Prawdy Bożej. Ojczyzna nasza - Polska jest tym prawdziwym Poale-Stanem (t.j. Palestyną) Ziemią Świętą. Wybrani z Polaków są powołani do piastowania Boga-Prawdy i niesienia tej prawdy do wszystkich krańców ziemi.
"Głos Ziemowida", rok II, nr 11, 1926

KAZIMIERZ NAD PRZEMSZĄ

Fragment witraża w kościele Świętej Trojcy w Będzinie, fot. K. Michalski

KAZIMIERZ NAD PRZEMSZĄ

No cóż, kwestia wydania mojej książki o Kazimierzu Wielkim jednak znów się oddaliła. Wydawca nie mógł przełknąć trzech fragmentów, które jego zdaniem były zbyt krytyczne wobec miasta. Cóż, miał do tego prawo, tak jak ja mam prawo do własnego tekstu. Fakt jest taki, że ja ze swej strony wywiązałem się aż zanadto (tekst w terminie, dwa różne zestawy ilustracji, kilka propozycji okładek) i mimo że książka miała się ukazać już w maju, to ja jeszcze ani razu nie widziałem nawet próbki składu - może nawet nigdy go nie było.

Miałem nawet taką przelotną myśl, żeby puścić to tak, jak drzewiej bywało, za poprzedniego jedynie słusznego systemu [... art. 2 ustawy o kontroli publikacji i widowisk, DzU, nr 20, 1981] - nie pamietam dokładnie, ale jakoś tak to leciało.

Książka się jednak tak czy inaczej ukaże. Fiasko jej wydania nie jest jedynym brakiem realizacji programu Wydawcy, jaki sobie sam uchwalił na mijający właśnie "rok kazimierzowski". Ale to już ni mój problem.

Poniżej trzy "kontrowersyjne" fragmenty, zdaniem Wydawcy zbyt krytyczne o Będzinie. Osądźcie sami:

1. Na szczycie niewielkiego, ale niemal niedostępnego wzgórza stała kamienna wieża, ze słowiańska zwana stołpem. Niemcy mówili bergfried, Francuzi donjon - ale Kazimierz nie musiał tego wiedzieć (po wielu, wielu latach nie wiedzieli tego także będzińscy urzędnicy, nazywając ją "okrągłym stołem u podstawy kwadratowym").


2. Mimo wszystko wiele osób także dziś zalicza zamek w Będzinie do szlaku orlich gniazd. Tak do sprawy podchodzą niektóre z przewodników, zresztą skoro do zamków śląskich zaliczyć go nie można (wszak stanął właśnie po to, by Polski przed Śląskiem strzec), to nie ma innego wyjścia. Z punktu widzenia miasta rzecz wydaje się zasadniczo korzystna choć i ten potencjał, jak wiele innych rzeczy, nie zostaje należycie wykorzystany. Brak przynależności do szerszych struktur (jak choćby Związku Gmin Jurajskich) owocuje także swoistym milczeniem. Przykładów nie trzeba daleko szukać: najnowszy, sześćset stron liczący przewodnik Pascala Polska na weekend Będzina w ogóle nie wymienia. A mapa zamków na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, w miejscu gdzie mógłby się znaleźć Będzin, zawiera... legendę, mimo że przeciwległy jej narożnik jest pusty i niewykorzystany.


3. Znaleźć tam można szczególnie opis architektury zamku oraz uwagi do hipotetycznej rekonstrukcji zamku z okresu średniowiecza, która to rekonstrukcja, w postaci trójwymiarowej wizualizacji, nie miała szans ukazać się w Będzinie.



Zamek (w tym zamek dolny) w Będzinie na witrażu w kościele Świetej Trójcy w Będzinie, fot. K. Michalski

WOJKOWICE

W sprawie książki o Kazimierzu coś się wreszcie ruszyło - efekt powinien być widoczny za jakiś miesiąc czy dwa. Książka będzie ilustrowana fotografiami Krzyśka Michalskiego. Zrobił już jeden zjawiskowy album o Będzinie, do którego miałem ten zaszczyt napisać tekst. Teraz do mojego tekstu dodamy jego zdjęcia. Jaki będzie efekt? - zobaczymy.



Tymczasem ukazała się książeczka wydana z okazji 50-lecia biblioteki w Wojkowicach (Komornych). Skan okładki powyżej, a jeśli kogoś bardzo ciśnie na zapoznanie się z dziejami szacownej instytucji, można pisać na maila, podeślę wersję pdf. Wersję drukowaną można oczywiście otrzymać w samej bibliotece. Na 26 listopada zaplanowane są obchody jubileuszu (wśród zaproszonych gości m.in. prof. Miodek).

OD JASTRZĘBIA DO PIONIERA

Miała być książka o Kazimierzu Wielkim, z racji 700 rocznicy urodzin. Ja ze swojej strony zadanie wykonałem: tekst jest, ilustracje są i nawet skład chciałem zrobić. Ale cóż - są takie siły, których na razie przekroczyć nie mogę. Może się ukaże, może nie... Zobaczymy.
Tymczasem powstała rzecz absolutnie nie planowana, ale skoro już mieszkam w tym Ujejscu, to coś musiałem dla niego zrobić. Efekt można sobie ściągnąć ze strony Dąbrowy Górniczej:
http://www.dabrowa-gornicza.pl/epublikacja-55-Od+Jastrzebia+do+Pioniera+Z+dziejow+ujejskiego+sportu.html

Na razie nie wiem, czemu ten link nie działa, zatem trzeba zrobić to na zasadzie kopiuj/wklej w okno przeglądarki następujący adres:

http://www.dabrowa-gornicza.pl/epublikacja-55-Od+Jastrzebia+do+Pioniera+Z+dziejow+ujejskiego+sportu.html

albo od razu to:

http://www.dabrowa-gornicza.pl/epublikacje/getzalacznik/zal_id/6428/art_id/55.html

KUSTOSZ

Na kilka dni przed definitywnym opuszczeniem Muzeum Zagłębia w Będzinie, porządkując papiery po sobie samym, znalazłem taki sobie rysunek. Karykatura ukazała się w "Dzienniku Zachodnim" w tzw. galerii Tigrana. Nigdy się z Tigranem nie spotkałem, żeby była jasność, i w rzeczywistości wyglądam nieco inaczej:-)